پانسمان آلژینات کلسیم چیست + مزایا و معایب

اگر با زخمی عمیق، پرترشح یا دارای خونریزی روبرو هستید، انتخاب پانسمان درست سرعت درمان را چند برابر می‌کند. پانسمان آلژینات کلسیم یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای این نوع زخم‌هاست که هم‌زمان ترشحات را جذب کرده و جلوی خونریزی را می‌گیرد. در این مطلب از مجله‌ی همیار طب تصمیم داریم به بررسی پانسمان نوین آلژینات کلسیم بپردازیم و اطلاعاتی را در این باره بیان کنیم. اگر به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در این باره هستید، با ما همراه شوید.

معرفی پانسمان آلژینات کلسیم

پانسمان آلژینات کلسیم یک پانسمان زیستی، استریل و بدون بافت است که از الیاف مایکروفایبر جلبک‌های دریایی قهوه‌ای ( گونه‌های Laminaria و Macrocystis) استخراج می‌شود. پانسمان آلژینات هنگامی که روی زخم قرار می‌گیرد، یون‌های کلسیم موجود در الیاف خود را با یون‌های سدیم ترشحات زخم جابه‌جا می‌کند. این واکنش ساده باعث می‌شود الیاف خشک پانسمان خیلی سریع تغییر شکل دهند و به یک ژل نرم، مرطوب و ژله‌ای تبدیل شوند که تمام سطح زخم را می‌پوشاند. ژل ایجاد شده یک محیط مرطوب و استاندارد روی زخم ایجاد می‌کند تا سلول‌های جدید پوست راحت‌تر رشد کنند.

مزایای پانسمان آلژینات کلسیم

استفاده از پانسمان آلژینات کلسیم می‌تواند مزایای فراوانی برای بیمار داشته باشد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

قدرت جذب بسیار بالا در زخم‌های پرترشح

الیاف آلژینات کلسیم ساختاری متخلخل دارند که می‌تواند ترشحات و مایعات زخم را تا ۲۰ برابر وزن خود جذب کند. این پانسمان با کشیدن ترشحات سنگین به درون بافت خود، مانع تجمع مایعات راکد روی بستر زخم می‌شود. این فرایند خطر له شدن، نرم شدن و تخریب پوست سالم اطراف زخم (ماسرسیون) را به صفر می‌رساند و بار باکتریایی موجود در اگزودا را به طور موثر از محیط زخم خارج می‌کند.

تبدیل به ژل و حفظ رطوبت طبیعی زخم

همان گونه که پیش‌تر نیز اشاره کردیم، واکنش تبادل یون سدیم و کلسیم در آلژینات کلسیم، الیاف خشک را به یک ژل مرطوب و یکدست تبدیل می‌کند. این ژل تعادل دقیقی از رطوبت را روی بستر زخم برقرار نگه می‌دارد و شرایط زیستی بهینه‌ای برای فعالیت فیبروبلاست‌ها، تولید کلاژن و تشکیل بافت گرانولاسیون فراهم می‌سازد. محیط مرطوبِ ایجادشده سرعت بسته‌شدن زخم و رشد پوست جدید را به میزان چشمگیری افزایش می‌دهد.

پاکسازی آسان زخم هنگام تعویض

ژل حاصل از آلژینات کلسیم انسجام بافتی خود را حفظ می‌کند و هنگام تعویض، به صورت یکپارچه همراه با باکتری‌ها و سلول‌های مرده به دام افتاده در آن از روی زخم برداشته می‌شود.

جالب است بدانید در صورتی که ذرات بسیار کوچکی از ژل در زخم باقی بماند، نیازی به شستشوی تهاجمی نیست؛ زیرا این ذرات کاملاً زیست‌تخریب‌پذیر هستند و با شستشوی ساده با سرم فیزیولوژی پاک شده یا بدون ایجاد سمیت توسط بدن جذب می‌شوند.

تعویض راحت و بدون درد برای بیمار

تشکیل لایه ژلی میان پانسمان و بستر زخم مانع از چسبیدن الیاف به بافت‌های شکننده و تازه تشکیل‌شده می‌شود. هنگام برداشتن پانسمان، این لایه ژلی به راحتی و بدون اعمال فشار جدا می‌شود. این عملکرد علاوه بر کاهش جدی درد بیمار در زمان تعویض، از آسیب دیدن مویرگ‌ها و سلول‌های نوپا جلوگیری می‌کند و روند بهبودی را بدون وقفه نگه می‌دارد.

پر کردن کامل زخم‌های عمیق و حفره‌ای

پانسمان کلسیم آلژینات علاوه بر فرم‌های ورقه‌ای، در قالب نوارهای رشته‌ای یا طنابی (Rope) نیز تولید می‌شود. انعطاف‌پذیری بالای فرم رشته‌ای موجب می‌شود تا درمانگر بتواند تمام حفره‌ها، تونل‌ها و سینوس‌های عمیق زخم را به‌طور کامل و بدون فشرده‌سازی پر کند. این موضوع فضاهای مرده (Dead Space) را کاملا حذف می‌کند و مانع تجمع ترشحات اگزودا، تشکیل کلونی‌های باکتریایی و ایجاد عفونت‌های بی‌هوازی در عمق بافت می‌شود.

کمک به کنترل و مهار خونریزی‌های خفیف

آزاد شدن یون‌های کلسیم متحرک از الیاف پانسمان به داخل بستر زخم، مستقیم بر فرآیند هموستاز (انعقاد خون) تاثیر می‌گذارد. یون کلسیم به عنوان فاکتور IV انعقادی عمل می‌کند و تبدیل پروترومبین به ترومبین و در نهایت تشکیل لخته فیبرین را سرعت می‌بخشد.

معایب پانسمان آلژینات کلسیم

از آنجایی که پانسمان نوین آلژینات کلسیم ساختار چسبنده‌ای ندارد؛ درمانگر باید حتما از یک پانسمان ثانویه مانند چسب شفاف یا گاز استریل برای تثبیت آن استفاده کند. علاوه بر این مکانیسم عملکرد الیاف آلژینات وابستگی مستقیمی به ترشحات زخم دارد؛ به همین دلیل، قرار دادن آن روی زخم‌های کم‌ترشح یا خشک، بافت را دهیدراته می‌کند و روند ترمیم را به عقب می‌اندازد. هزینه بالاتر نسبت به پانسمان‌های معمولی، ضرورت پاکسازی دقیق باقی‌مانده‌های ژل از عمق شیارها و عدم توانایی در درمان مستقیم عفونت‌های عمقی، از مهم‌ترین محدودیت‌های این محصول به شمار می‌روند.

کاندیدای مناسب پانسمان نوین آلژینات کلسیم

بیماران مبتلا به زخم‌های حاد و مزمن با ترشح متوسط تا شدید، بهترین کاندیدا برای استفاده از پوشش آلژینات کلسیم هستند. الیاف این پانسمان ترشحات سنگین اگزودا را بدون آسیب به پوست سالم اطراف مدیریت می‌کنند؛ بنابراین مبتلایان به زخم پای دیابتی، زخم‌های فشاری (بستر) و زخم‌های وریدی پا، بالاترین میزان بهبودی را با این پانسمان تجربه خواهند کرد.

همچنین افراد دارای زخم‌های عمیق، حفره‌ای و تونل‌دار ناشی از جراحی یا بیماران مبتلا به زخم‌های دارای خونریزی ظریف مویرگی، از دیگر کاندیدای عالی استفاده از این مدل پانسمان نوین آلژینات هستند.

کاندیدای نامناسب پانسمان نوین آلژینات کلسیم

استفاده از آلژینات کلسیم روی زخم‌های فاقد شرایط لازم، فرآیند ترمیم را کاملا متوقف می‌کند و ریسک بروز آسیب‌های بافتی را بالا می‌برد.

تفاوت پانسمان نوین آلژینات کلسیم با پانسمان‌های فوم و هیدروکلوئید در چیست؟

پانسمان فوم، هیدروکلوئید و آلژینات کلسیم به عنوان سه مورد از پانسمان‌های نوین محبوب بازار با یکدیگر یک سری تفاوت‌ها دارند که در جدول زیر به آن پرداخته‌ایم:

نتیجه‌گیری

حالا که با پانسمان آلژینات کلسیم آشنا شدید، اگر جزو کاندیدای استفاده از آن هستید، انتخاب یک مجموعه معتبر که با کیفیت‌ترین محصولات را در اختیار شما قرار دهد، بسیار مهم است. ما به شما و تمامی کسانی که می‌خواهند بهترین پانسمان‌های نوین بازار را با تضمین کیفیت و اصالت خریداری کنند، همیار طب را توصیه می‌کنیم.

سوالات متداول

علت بوی بد زخم هنگام برداشتن پانسمان آلژینات کلسیم چیست؟

هنگامی که الیاف آلژینات با ترشحات زخم واکنش می‌دهند و به ژل تبدیل می‌شوند، بوی خاصی شبیه به بوی طبیعی باکتری‌های تخریب‌کننده یا جلبک ایجاد می‌کنند. این بو پس از شستشوی زخم با سرم فیزیولوژی از بین می‌رود و لزوماً به معنی عفونی شدن زخم نیست.

آیا آلژینات کلسیم باعث ایجاد گوشت اضافه (کلوئید) یا اسکار برجسته روی زخم می‌شود؟

خیر. این پانسمان با تنظیم دقیق رطوبت بستر زخم و جلوگیری از التهاب‌های ناشی از تجمع ترشحات، به تشکیل منظم بافت گرانولاسیون کمک می‌کند و خطر ایجاد اسکار‌های غیرطبیعی و هایپرتروفیک را کاهش می‌دهد.

اگر زخم ترشح خیلی زیادی داشته باشد، روزی چند بار باید پانسمان آلژینات را تعویض کرد؟

در روزهای اول درمان که حجم اگزودا در بالاترین حد قرار دارد، ممکن است تعویض پانسمان به‌صورت روزانه (هر 24 ساعت) نیاز باشد. به محض کاهش حجم ترشحات، فواصل تعویض به 48 تا 72 ساعت افزایش پیدا می‌کند.

آیا پانسمان آلژینات کلسیم را می‌توان شست یا با سرم فیزیولوژی قبل از قرار دادن روی زخم مرطوب کرد؟

خیر. مرطوب کردن پیش از حد پانسمان با سرم، ظرفیت جذب اگزودای زخم را پایین می‌آورد و مکانیسم تبادل یونی با سدیم ترشحات زخم را تضعیف می‌کند. این پانسمان باید کاملا خشک روی بستر زخم پرترشح قرار گیرد.