معرفی پانسمان فوم + مزایا و معایب

اگر زخم‌های پرترشح را درست مدیریت نکنیم، خیلی سریع با لبه‌های خیس‌خورده و پوستی تخریب‌شده مواجه می‌شویم. از طرفی خشک ماندن بیش از حد هم روند تسریع زخم را با چالش روبه‌رو می‌کند. پانسمان فوم یکی از بهترین پانسمان‌هایی است که برای حل این چالش می‌توان از آن استفاده کرد.

در این مطلب از مجله‌ی همیار طب تصمیم داریم به بررسی پانسمان نوین فوم بپردازیم و اطلاعاتی را در این باره ارائه دهیم. برای کسب اطلاعات بیشتر مطالعه این مطلب را از دست ندهید.

پانسمان فوم چیست؟

پانسمان فوم یک پوشش مدرن، نرم و اسفنجی از جنس پلی‌اورتان یا سیلیکون است که درمانگران برای جذب ترشحات زخم (اگزودا) از آن استفاده می‌کنند. ساختار خلل و فرج‌دار این پانسمان مثل یک اسفنج عمل کرده، ترشحات اضافی را جذب می‌کند و درون خود نگه می‌دارد تا پوست اطراف زخم آسیب نبیند. لایه بیرونی آن هم طوری طراحی شده که مانع ورود آب و باکتری‌ها می‌شود.

مزایای پانسمان فوم

پانسمان نوین فوم دارای ویژگی‌های مثبت فراوانی است که آن را نسبت به پانسمان‌های مشابه محبوب‌تر کرده است. از مهم‌ترین این ویژگی‌ها و مزایا می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

جذب فوق‌العاده ترشحات و جلوگیری از تخریب پوست اطراف زخم

ترشحات زخم (اگزودا) حاوی آنزیم‌ها و پروتئین‌هایی هستند که اگر زمان زیادی روی پوست سالم باقی بمانند، حاشیه زخم را دچار خیس‌خوردگی، تحلیل و بافت‌مردگی می‌کنند. این اتفاق باعث بزرگ‌تر شدن ابعاد زخم و کند شدن روند بهبودی می‌شود. پانسمان فوم به واسطه ساختار متخلخل و سلول‌باز پلی‌اورتان، مایعات اضافی را با سرعت بالا از بستر آسیب به سمت بالا می‌کشد و درون لایه‌های داخلی خود قفل می‌کند. با دور نگه داشتن این مایعات اسیدی و حاوی باکتری، حاشیه سالم پوست کاملا خشک و دست‌نخورده باقی می‌ماند تا لایه‌های جدید پوستی بتوانند بدون هیچ مانعی از اطراف به سمت مرکز زخم رشد کنند.

حفظ رطوبت برای تسریع درمان و ترمیم بافت

سال‌ها پیش تصور می‌شد زخم باید خشک نگه داشته شود تا بهبودی حاصل شود، اما طب مدرن ثابت کرده که ترمیم بافتی در محیط مرطوب تا دو برابر سریع‌تر انجام می‌گیرد. پانسمان فوم با تنظیم هوشمندانه میزان تبخیر، تعادل دقیقی میان خشکی و رطوبت ایجاد می‌کند. رطوبت کنترل‌شده محیطی ایده‌آل برای مهاجرت سلول‌های اپیتلیال فراهم می‌سازد، ساخت کلاژن را تحریک می‌کند و فرآیند تشکیل بافت گرانولاسیون (بافت گوشتی و جوان تازه) را به حداکثر سرعت می‌رساند. علاوه بر این، محیط مرطوب باعث می‌شود آنزیم‌های طبیعی بدن بتوانند بافت‌های مرده را به آرامی و بدون آسیب به سلول‌های زنده آنالیز و پاک‌سازی کنند.

تعویض کاملا بدون درد و محافظت از سلول‌های تازه تشکیل‌شده

کندن پانسمان‌های قدیمی مانند گاز استریل همیشه با کابوس درد و خونریزی همراه بوده است؛ چرا که رشته‌های پنبه به بافت‌های نوپا می‌چسبند و هنگام تعویض، سلول‌های تازه‌ترمیم‌شده را همراه خود می‌کنند. لایه در تماس با زخم در پانسمان‌های فوم کاملا نچسب است. این موضوع باعث می‌شود پانسمان بدون کوچک‌ترین چسبندگی یا آسیب به مویرگ‌ها و بافت‌های جوان، به راحتی از روی بستر آسیب جدا شود.

کاهش ریسک عفونت با لایه محافظ نیمه‌تراوا

لایه بیرونی پانسمان فوم معمولا از یک فیلم پلی‌اورتان ضدآب و نفوذناپذیر ساخته شده که مانند یک لایه دفاعی محکم از زخم در برابر عوامل بیماری‌زا، ویروس‌ها و حتی تماس با آب هنگام شست‌وشو محافظت می‌کند.

البته به یاد داشته باشید، این پانسمان نوین؛ تنفس‌پذیری بالایی دارد که باعث می‌شود اکسیژن کافی به بستر زخم برسد و بخار آب اضافی تبخیر شود تا بستر آسیب دچار خفگی سلولی یا تجمع بیش از حد رطوبت نشود.

انطباق کامل با زوایا و نقاط سخت بدن

پوشاندن زخم در جاهایی مثل زانو، آرنج، مفاصل یا پاشنه پا که مدام در حال حرکت و خم‌ و راست‌شدن هستند، همیشه یک دردسر بزرگ است. پانسمان نوین فوم به خاطر انعطاف‌پذیری و کشسانی بالایی که دارد، خیلی راحت روی انحناها و فرم طبیعی بدن می‌نشیند و خودش را با شکل آن ناحیه هماهنگ می‌کند.

این انعطاف باعث می‌شود وقتی بیمار جابه‌جا می‌شود یا مفصل خود را حرکت می‌دهد، پانسمان چروک نخورد، دهان باز نکند و از جایش کنده نشود.

کاهش هزینه‌های درمان و تعویض با ماندگاری بالا روی زخم

وقتی یک پانسمان توان جذب بالایی داشته باشد، دیگر لازم نیست هر روز آن را تعویض کنید. پانسمان فوم بسته به میزان ترشحات زخم می‌تواند بین 3 تا 7 روز روی محل آسیب بماند. همین ماندگاری بالا باعث می‌شود مصرف گاز استریل، پد، مواد ضدعفونی‌کننده و خرید مجدد پانسمان به حداقل برسد که در نهایت بار مالی سنگین درمان را از دوش بیمار برمی‌دارد.

لازم به ذکر است که باقی ماندن فوم روی زخم بدون دستکاری‌های مداوم، دمای بستر آسیب را ثابت نگه می‌دارد، روند ترمیم بافت را سرعت می‌بخشد و با کوتاه‌تر کردن طول دوره درمان، هزینه‌های جانبی بیمارستانی را هم به شکل چشمگیری کم می‌کند.

بالشتک محافظ در برابر ضربه، فشار و اصطکاک

ساختار ضخیم و نرم پلی‌اورتان در پانسمان فوم به عنوان یک ضربه‌گیر عمل کرده و فشارهای نقطه‌ای وارد بر بستر زخم را به طور یکنواخت توزیع می‌کند. این موضوع باعث شده تا پانسمان نوین نام برده در زخم‌های بستر و نواحی روی برجستگی‌های استخوانی، مانع از آسیب دیدن بافت‌های نوپا در اثر وزن بدن یا فشار مستقیم می‌شود.

علاوه بر این، این لایه اسفنجی از برخورد مستقیم ضربات ناگهانی فیزیکی و اصطکاک مداوم لباس یا ملحفه با بستر آسیب جلوگیری می‌کند.

معایب پانسمان فوم

پانسمان مدرن فوم با وجود تمام مزایا، محدودیت‌هایی هم دارد. این پوشش برای زخم‌های خشک یا کم‌ترشح اصلا مناسب نیست، زیرا رطوبت کافی برای عملکرد اسفنجی ندارد و می‌تواند باعث خشکی بیشتر و چسبیدن به بستر زخم شود. همچنین فوم‌ها شفاف نیستند؛ بنابراین پزشک یا بیمار نمی‌تواند بدون برداشتن پانسمان، روند بهبودی یا علائم عفونت زخم را مشاهده کند. از طرفی، حجم جذب فوم محدود است و در زخم‌های بسیار شدید و پرترشح، نیاز به تعویض را چند برابر می‌کند.

کاندیدای مناسب پانسمان فوم

افرادی ک با زخم‌های دارای ترشح متوسط تا شدید دست و پنجره نرم می‌کنند، بهترین کاندیدا برای استفاده از پانسمان نوین فوم هستند. اگر شما یا اطرافیانتان درگیر زخم پای دیابتی، زخم‌های عروقی یا زخم بستر هستید، فوم به دلیل قابلیت جذب بالا و کاهش فشار بر روی بافت، یک انتخاب عالی برای شما است.

همچنین بیمارانی ک تازه عمل جراحی انجام داده‌اند، دچار سوختگی درجه دو شده‌اند یا زخم خود را دبرمان کرده‌اند، می‌توانند از مزایای پانسمان نوین فوم برخوردار شوند. استفاده از این پانسمان به افراد دارای پوست حساس که طاقت درد تعویض پانسمان را ندارند، نیز توصیه می‌شود.

کاندیدای نامناسب پانسمان فوم

اگر زخم شما کاملا خشک است، بافت مردگی سیاه رنگ (نکروز) دارد یا هنوز ترشحی ایجاد نکرده است، نباید سراغ پانسمان نوین فوم بروید. همچنین این پوشش برای زخم‌های بسیار عمیق و حفره‌ای (بدون پرکننده ثانویه)، زخم‌های شدیدا عفونی ک تحت درمان دارویی نیستند، و افرادی ک به پلی‌اورتان حساسیت دارند اصلا مناسب نیست و می تواند روند درمان را کندتر کند.

چگونه از پانسمان فوم استفاده کنیم؟

قبل از هر کاری، دست‌ها را بشویید، ضدعفونی کرده و زخم را با سرم شستشو یا پاک‌کننده مناسب تمیز کنید. پوست اطراف زخم را کاملا خشک نمایید، چون اگر مرطوب بماند، چسب پانسمان درست نمی‌نشیند و پوست دچار آسیب می‌شود. اگر زخم عمق دارد، ابتدا آن را با پرکننده مناسب پر کنید و سپس پانسمان فوم را روی آن قرار دهید.

اندازه فوم باید طوری باشد که حدود 2 تا 3 سانتی‌متر از لبه‌های زخم فراتر برود تا ترشحات به اطراف نشت نکنند. اگر از فوم بدون چسب استفاده می‌کنید، آن را با یک باند مناسب یا چسب ضدحساسیت روی زخم تثبیت کنید. در مدل‌های چسب‌دار نیز کافی است روکش محافظ را بردارید و آن را مستقیم روی زخم بگذارید. تعویض پانسمان معمولا هر 3 تا 7 روز انجام می‌شود، اما اگر ترشحات به لبه‌های فوم رسید یا پانسمان شل شد، باید زودتر آن را عوض کنید.

نتیجه‌گیری

در این مطلب به بررسی پانسمان فوم پرداخته و اطلاعاتی را در این باره بیان کردیم. اگر به دنبال یک پانسمان عالی برای درمان زخم‌های دارای رطوبت هستید، خرید این محصول می‌تواند برای شما ایده خوبی باشد.

سوالات متداول

فرق پانسمان فوم چسب‌دار و بدون چسب چیست؟

فوم چسب‌دار یک حاشیه چسبنده (معمولاً سیلیکونی) دارد و نیازی به تثبیت‌کننده اضافی ندارد. فوم بدون چسب برای پوست‌های بسیار حساس یا زخم‌های زیر باندپیچی استفاده می‌شود و باید با چسب حصیری یا باند فیکس شود.

آیا پانسمان فوم ضدآب است؟

لایه بیرونی اکثر پانسمان‌های فوم، پوشش پلی‌اورتان ضدآب دارد که اجازه استحمام به بیمار می‌دهد و از نفوذ آب و باکتری به داخل زخم جلوگیری می‌کند.

اگر زخم عمیق یا حفره‌ای باشد، می‌توان مستقیم از پانسمان فوم استفاده کرد؟

خیر. برای زخم‌های عمیق ابتدا باید عمق زخم را با پرکننده‌هایی مثل آلژینات یا هیدروژل پر کرد و سپس پانسمان فوم را به‌عنوان پانسمان ثانویه روی آن قرار داد.

علت روشن شدن یا تغییر رنگ فوم پس از چند روز چیست؟

این تغییر رنگ نشان‌دهنده جذب ترشحات (اگزودا) و اشباع شدن ساختار اسفنجی فوم است. زمانی که رنگ مایع جذب‌شده به لبه‌های پانسمان نزدیک می‌شود، یعنی ظرفیت فوم پر شده و باید تعویض شود.

آیا پانسمان فوم برای زخم‌های خشک و بدون ترشح مناسب است؟

خیر. فوم برای جذب مایعات ساخته شده و اگر روی زخم خشک قرار گیرد، رطوبت باقی‌مانده را جذب کرده و زخم را خشک‌تر می‌کند. برای زخم‌های خشک باید از هیدروژل یا پانسمان‌های مرطوب‌کننده استفاده کرد.