9 علامت عفونت زخم | از کجا بفهمم زخمم عفونت کرده

عفونت یکی از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند روند ترمیم زخم را با چالش روبه‌رو کند و به سلامت عمومی فرد بیمار آسیب بزند. متاسفانه بسیاری از افراد علامت عفونت زخم را طبیعی تلقی کرده و تا زمانی که کار از کار نگذشته است به مراکز درمانی مراجعه نمی‌کنند.

اهمیت بالای شناخت علائم عفونت زخم باعث شده تا تصمیم بگیریم در این مطلب از مجله‌ی همیار طب به بررسی این موضوع بپردازیم. برای شناخت این علائم با ما همراه شوید.

 

نشانه های عفونت زخم

بروز عفونت در زخم با یک سری نشانه‌های هشدار‌دهنده همراه است. شناخت این نشانه‌ها کمک می‌کند تا فرد در اولین مراحل عفونت از وجود آن مطلع شده و هر چه سریع‌تر برای درمان اقدام کند. از مهم‌ترین علامت عفونت زخم می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

 

درد زخم به‌جای کاهش، بیشتر می‌شود

درد پس از بریدگی، خراش، سوراخ‌شدگی یا جراحی معمولا در مراحل اولیه طبیعی است. با شروع ترمیم، انتظار می‌رود شدت درد به‌تدریج کاهش پیدا کند. اگر درد بعد از گذشت زمان بیشتر شود، دوباره شدت بگیرد یا با وجود مراقبت مناسب برطرف نشود، باید احتمال عفونت را جدی گرفت. افزایش درد یکی از علائم شناخته‌شده عفونت زخم است و زمانی که همراه با قرمزی، تورم، گرمی پوست یا ترشح باشد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

البته فراموش نکنید شدت درد به‌تنهایی عفونت را ثابت نمی‌کند. محل زخم، عمق آسیب، نوع جراحت و میزان آسیب بافتی نیز روی درد اثر می‌گذارند. با این وجود اگر شدت درد شما با گذشت زمان افزایش یافته است، باید احتمال بروز عفونت توسط پزشکی بررسی شود.

لبه‌های زخم باز می‌شود

یکی از مهم‌ترین علامت عفونت زخم که گاهی به اشتباه تصور می‌شود به دلیل کندی روند ترمیم به وجود آمده است، باز شدن محل زخم می‌باشد. در زخم‌های بخیه‌شده یا جراحی‌شده، جدا شدن لبه‌ها می‌تواند نشان دهد که بافت به شکل مطلوب ترمیم نمی‌شود. عفونت یکی از عواملی است که می‌تواند فرایند ترمیم را مختل کند و باعث باز شدن بخشی از زخم شود.

 

غدد لنفاوی نزدیک محل زخم بزرگ یا دردناک می‌شوند

اگر بعد از ایجاد زخم، توده‌ای حساس در زیربغل، کشاله ران یا سایر نواحی نزدیک آن احساس کردید، ممکن است غدد لنفاوی در واکنش به عفونت فعال شده باشند. غدد لنفاوی بخشی از سیستم ایمنی هستند و می‌توانند هنگام مواجهه بدن با عفونت متورم و حساس شوند. برای نمونه، عفونت دست می‌تواند غدد لنفاوی زیربغل را تحت تأثیر قرار دهد و عفونت پا ممکن است باعث حساسیت غدد ناحیه کشاله ران شود.

این علامت را باید همراه با وضعیت زخم تفسیر کرد. بزرگ شدن غدد لنفاوی به‌تنهایی تشخیص عفونت زخم را قطعی نمی‌کند.

 

قرمزی اطراف زخم گسترش می‌یابد

قرمزی خفیف اطراف زخم در ساعات یا روزهای ابتدایی پس از آسیب بخشی از واکنش طبیعی بدن به ترمیم است. نگرانی زمانی ایجاد می‌شود که قرمزی به‌جای محدود ماندن در اطراف زخم، به تدریج وسعت بیشتری پیدا کند. گسترش قرمزی به بافت‌های اطراف همراه با با گرمی، تورم یا حساسیت پوست موضوعی است که نباید به سادگی از کنار آن گذر کرد.

 

رگه‌های قرمز از زخم به سمت بالای دست یا پا دیده می‌شود

رگه‌های قرمز باریک که از محل زخم به سمت قسمت‌های بالاتر اندام حرکت می‌کنند با قرمزی معمول اطراف زخم تفاوت دارند. این خطوط می‌توانند نشانه التهاب عروق لنفاوی در اثر گسترش عفونت باشند. برای مثال، در عفونت یک زخم روی دست ممکن است این خطوط به سمت بازو و زیربغل دیده شوند. در زخم پا نیز مسیر آن‌ها می‌تواند به سمت ساق و کشاله ران ادامه پیدا کند.

پزشکان توصیه می‌کنند در صورت مشاهده رگه‌های قرمز کشیده شده از زخم به سمت بالای دست یا پا، در اولین فرصت بررسی‌های آزمایشگاهی برای تشخیص عفونت انجام گیرد.

 

حال عمومی شما بدتر می‌شود

گاهی مهم‌ترین هشدار، خود زخم نیست؛ بلکه تغییری است که در وضعیت عمومی بدن ایجاد می‌شود. احساس ضعف شدید، بی‌حالی غیرمعمول، لرز، گیجی، سرگیجه یا احساس ناخوشی قابل توجه می‌تواند در عفونت‌های جدی دیده شود. اگر عفونت از پوست و بافت سطحی فراتر برود، بدن واکنش گسترده‌تری نشان می‌دهد. به همین دلیل، احساس بیماری واضح پس از ایجاد یک زخم اگر همراه با تب یا علائم موضعی باشد باید توسط پزشک بررسی گردد.

اگر همراه با بدتر شدن حال عمومی، تنفس یا ضربان قلب سریع، گیجی، ضعف شدید، سرگیجه یا تب بالا نیز مشاهده شود، باید سریع مراقبت پزشکی دریافت کنید. زیرا عفونت شدید می‌تواند وارد جریان خون شود و عوارض خطرناکی ایجاد کند.

 

گرمی و افزایش دمای موضعی پوست

افزایش دمای پوست در ناحیه اطراف زخم، یکی از علائم کلاسیک التهاب و پاسخ ایمنی بدن به حضور عوامل عفونی است. در فرایند ترمیم طبیعی، بدن با گشاد کردن عروق خونی و افزایش جریان خون، مواد مغذی و سلول‌های دفاعی را به محل آسیب می‌رساند که این خود باعث ایجاد گرمای خفیف و موقتی می‌شود. این گرما طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول کاهش یافته و پوست به دمای نرمال بازمی‌گردد. گرمایی که پس از چند روز همچنان ادامه داشته باشد، شدت پیدا کند یا با لمس به‌وضوح از سایر نقاط بدن داغ‌تر احساس شود، نشانه قطعی عفونت در حال پیشرفت است. این گرمای موضعی اغلب با قرمزی گسترده، تورم و درد همراه است و نشان می‌دهد که واکنش التهابی از حد طبیعی فراتر رفته و بافت سالم اطراف نیز درگیر شده است.

در عفونت‌های عمقی، ممکن است گرما حتی با وجود پانسمان‌های با کیفیت مانند پانسمان نوین نیز قابل لمس باشد و بیمار هنگام تعویض پانسمان، افزایش دمای آشکاری را احساس کند.

 

زخم بوی نامطبوع می‌دهد

بوی غیرعادی، تند یا شبیه به گندیدگی که از زخم به مشام می‌رسد، می‌تواند نشانه‌ای از عفونت‌های پیشرفته با حضور باکتری‌های بی‌هوازی باشد. این بو همراه با ترشح چرکی و بافت مرده بوده و نشان می‌دهد محیط زخم کاملاً آلوده و نامناسب برای ترمیم شده است. حتی اگر سایر علائم عفونت خفیف باشند، نباید استشمام این بوی بد را نادیده گرفت. متخصصان در این شرایط کشت میکروبی را برای تشخیص آزمایشگاهی عفونت پیشنهاد می‌دهند.

 

ترشح چرک یا مایع کدر مشاهده می‌شود

وجود هرگونه ترشح غلیظ، کدر، زرد، سبز یا سفید از زخم، نشانه قطعی عفونت چرکی می‌باشد. در فرایند ترمیم طبیعی، ترشح زخم شفاف، رقیق و به‌مقدار کم است؛ اما ترشح چرکی اغلب با بوی تند یا گندیده همراه بوده و نشان می‌دهد باکتری‌ها در بافت تکثیر یافته‌اند. اگر پارچه یا پانسمان شما به‌طور مکرر خیس و چرکی می‌شود، باید هرچه سریع‌تر زخم را توسط پزشک بررسی کنید.

 

نتیجه‌گیری

در این مطلب به بررسی علامت عفونت زخم پرداختیم و گفتیم بروز این عارضه می‌تواند با چه نشانه‌هایی همراه باشد. در صورت مشاهده نشانه‌های ذکر شده از دستکاری زخم و مصرف خودسرانه داروهای کنترل‌کننده عفونت بپرهیزید و در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید. اگر زخم شما عفونت کرده باشد، درمان باید مختص با نوع عفونت تنظیم گردد.

 

سوالات متداول

آیا درد ضربان‌دار در زخم نشانه عفونت است؟

درد ضربان‌دار ملایم در روزهای نخست بخشی از روند ترمیم است. چنانچه شدت درد ضربان‌دار افزایش یابد، مداوم باشد و با مسکن معمولی تسکین نیابد، می‌تواند نشانه تشکیل آبسه یا عفونت فعال باشد.

 

چه کسانی در معرض خطر بالاتر عوارض عفونت زخم هستند؟

افراد مبتلا به دیابت، اختلالات گردش خون، ضعف سیستم ایمنی، بیماری‌های مزمن، سالمندان، افراد چاق، سیگاری‌ها و کسانی که تغذیه نامناسب دارند، در معرض خطر بالاتر عوارض عفونت زخم هستند. در این افراد حتی زخم‌های کوچک نیز نیاز به مراقبت ویژه دارند.

 

تورم و قرمزی زخم تا چند روز طبیعی است؟

تورم و قرمزی خفیف تا ۴۸ ساعت پس از آسیب طبیعی است و باید از روز دوم به بعد رو به کاهش باشد.

 

آیا برای عفونت زخم همیشه آنتی‌بیوتیک لازم است؟

عفونت‌های سطحی و محدود ممکن است با تمیز کردن، پانسمان مناسب و پماد آنتی‌بیوتیک موضعی بهبود یابند. در صورت وجود سلولیت (عفونت بافت عمقی)، تب، گسترش قرمزی یا بیماری‌های زمینه‌ای، آنتی‌بیوتیک خوراکی یا وریدی تجویز می‌شود.